Η Αγία Σοφία μας Αποκαλύπτει τα Μυστικά της: Στα Μονοπάτια της Ιστορίας

0
100

 

Ισορροπώντας στην άκρη του γκρεμού, μόλις τριακόσια μέτρα πάνω από το Μυρτώο πέλαγος, υψώνεται αγέρωχη η Αγία Σοφία της Μονεμβασιάς, μια εκκλησία κτισμένη τον 12ο αιώνα, που θυμίζει την αίγλη της άλλοτε ευημερούσας καστροπολιτείας.

 

Αρχικά αφιερωμένη στην Παναγία Οδηγήτρια, έχει συνδεθεί με τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο (1282-1328) και αποτελεί όχι μόνο έναν από τους πιο αξιόλογους ναούς της μεσοβυζαντινής αρχιτεκτονικής σε ολόκληρη την Πελοπόννησο, αλλά και τον σημαντικότερο πόλο έλξης για τους Έλληνες και ξένους επισκέπτες.

 

Πρόκειται για έναν οκταγωνικό ναό με τρούλο, με ένα νάρθηκα στα δυτικά του, άλλοτε διώροφο, και έναν μεταγενέστερο εξωνάρθηκα, επίσης διώροφο. Εξωτερικά, στα νότια, προστέθηκε διπλή στοά, άγνωστης χρήσης, η οποία κατέρρευσε το 1893. Η τοιχοδομία ακολουθεί το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δόμησης, ενώ τα τρίλοβα παράθυρα των όψεων έχουν κεραμοπλαστικό διάκοσμο.

 

Ο γλυπτός διάκοσμος του ναού χρονολογείται τον 12ο αιώνα (τμήματά του βρίσκονται στην Αρχαιολογική Συλλογή της Μονεμβασιάς), ενώ οι τοιχογραφίες του ανάγονται στα τέλη του 12ου – αρχές του 13ου αιώνα. Οι σωζόμενες παραστάσεις εικονίζουν τον Χριστό με αγγέλους στην είσοδο που συνδέει τον νάρθηκα με τον ναό, μετωπικούς ολόσωμους αγίους, μάρτυρες, ιεράρχες, τον Χριστό σε μετάλλιο ως Παλαιό των Ημερών στο ιερό κ.ά.

 

Κατά την Α’ Ενετοκρατία (1463-1540) συνέχισε να λειτουργεί ως Madonna del Castello ή Nostra Donna in Castellο για τις ανάγκες των καθολικών αξιωματούχων. Κατά την Α’ Οθωμανική κυριαρχία (1540-1690) μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, το «Φετιχέ» ή του «Σουλτάνου Σουλεϊμάν», ενώ κατά τη Β΄ Ενετοκρατία (1690-1715) αποτέλεσε το καθολικό μονής δυτικού δόγματος και αφιερώθηκε στη Madonna del Carmine. Ως μουσουλμανικό τέμενος λειτούργησε ξανά στην περίοδο της Β’ Οθωμανικής κυριαρχίας (1715-1821).

 

Μετά την απελευθέρωση της πόλης, το 1821, η όμορφη αυτή εκκλησιά της Άνω Πόλης αφιερώθηκε στη Σοφία του Θεού, επειδή θεωρήθηκε πιστό αντίγραφο της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη.

 

Τον 19ο αιώνα έγιναν κάποιες εργασίες επισκευής, ενώ το μνημείο αναστηλώθηκε το 1958-1959 από τον Ευστάθιο Στίκα. Σήμερα έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες αποκατάστασής του, ένα έργο που υλοποιήθηκε αρχικά από την 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και εν συνεχεία από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, όπως άλλωστε και η Άνω Πόλη της Μονεμβασιάς, είναι πλέον ανοιχτές για το κοινό, καθημερινά από 07:30 έως 14:30, με δωρεάν είσοδο.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ