Επίσκεψη στην ιστορική Μονή Αγίου Στεφάνου Μετεώρων: Ποιους θησαυρούς κρύβει;

0
617

Στο νοτιοανατολικό άκρο των επιβλητικών Μετεώρων και με πανοραμική θέα στον απέραντο θεσσαλικό κάμπο ισορροπεί αρμονικά το ευκολότερα προσβάσιμο μετεωρίτικο μοναστήρι, η Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου, με την πολυμελή και δραστήρια γυναικεία αδελφότητα (από το 1961). Στη μονή αυτή φυλάσσεται ως ιερό θησαύρισμα η τιμία κάρα του Αγίου Χαραλάμπους.

Σύμφωνα με την παράδοση ο πρώτος ασκητής που κατοίκησε σε κάποια σπηλιά του βράχου αυτού λεγόταν Ιερεμίας. Εξακριβωμένες όμως μαρτυρίες υπάρχουν από τον 14ο αιώνα, στις οποίες ο Άγιος Στέφανος μνημονεύεται πλέον ως οργανωμένο κοινόβιο. Πρώτος κτήτορας αναφέρεται ο αρχιμανδρίτης όσιος Αντώνιος (πρώτο μισό του 15ου αιώνα), γιος Σέρβου ηγεμόνα και συγγενής από την πλευρά της μητέρας του με τη βυζαντινή οικογένεια των Καντακουζηνών, και δεύτερος ο ιερομόναχος όσιος Φιλόθεος από το Ρίζωμα Τρικάλων (μέσα 16ου αιώνα).

Το παλιό καθολικό, που τιμάται στη μνήμη του αγίου Στεφάνου, είναι μια μικρή χαμηλή ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα, αγιογραφημένη στα 1545 επί ηγουμένου Μητροφάνη. Οι τοιχογραφίες του ναού, καθαρισμένες και συντηρημένες σήμερα, αποτελούν ένα ενδιαφέρον ζωγραφικό σύνολο της μεταβυζαντινής αγιογραφίας. Ξεχωρίζουν στο ιερό η Πλατυτέρα των Ουρανών και η Θεία Μετάληψη.

Το παλαιό καθολικό χρησιμοποιείται πλέον αποκλειστικά για λατρευτική χρήση των μοναχών και ανοίγει για προσκύνηση μόνο τις δύο ημέρες του χρόνου που πανηγυρίζει η μονή (27 Δεκεμβρίου και 10 Φεβρουαρίου).

Το νέο καθολικό του μοναστηριού κτίστηκε το 1798 (είναι το νεότερο των Μετεώρων) επί ηγουμένου Αμβροσίου και τιμάται στη μνήμη του αγίου Χαραλάμπους, ο οποίος από τον 17ο αιώνα αναφέρεται ως ο δεύτερος προστάτης της μονής.

Είναι σταυροειδής τετρακιόνιος εγγεγραμμένος ναός, αγιογραφημένος από τον Βλάση Τσοτσώνη, που ακολουθεί δημιουργικά τα πρότυπα των άλλων μετεωρίτικων καθολικών και την παράδοση της Κρητικής Σχολής αγιογραφίας.

Το τέμπλο του καθολικού είναι περίφημης τέχνης, αφού είναι όλο ξυλόγλυπτο, φιλοτεχνημένο το 1814 από Μετσοβίτες τεχνίτες.

Οι ανεκτίμητοι θησαυροί της μονής

Το 1991 έγινε αναπαλαίωση της μονής και η αναδιοργάνωση του νέου Σκευοφυλακίου για τη διάσωση και ανάδειξη του μνημειακού και κειμηλιακού πλούτου. Χρυσοκέντητα άμφια και επιτάφιοι, έργα αργυροχοΐας, περίτεχνοι ξυλόγλυπτοι και αργυρόδετοι σταυροί και άλλα έργα μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας συγκαταλέγονται στα εκθέματα που φιλοξενεί.

Ανάμεσα στις φορητές μεταβυζαντινές εικόνες ξεχωρίζουν ο Χριστός ο Ζωοδότης και η Παναγία η Ελεούσα (17ου αιώνα) αλλά και η Αποκαθήλωση, έργο του μεγάλου Κρητικού αγιογράφου Εμμανουήλ Τζάνε (του 1670).

Εδώ φυλάσσονται και 154 χειρόγραφα (11ου-19ου αιώνα), βιβλία λειτουργικά, πατερικά κείμενα, υμνογραφικά, αγιολογικά, καθώς και χειρόγραφα με νομικό και μουσικό περιεχόμενο. Α­νά­με­σα στα χει­ρό­γρα­φα που εί­ναι ε­κτε­θει­μέ­να στις προ­θή­κες του μου­σεί­ου, α­ξι­ο­πρό­σε­κτα εί­ναι για την πα­λαι­ο­γρα­φι­κή τους α­ξί­α τέσ­σε­ρα περ­γα­μη­νά λυ­τά φύλ­λα, του ΣΤ΄- Ζ΄ αι­ώ­να, με α­πο­σπά­σμα­τα α­πό το κα­τά Ματθαί­ον ευ­αγ­γέ­λιο σε με­γα­λο­γράμ­μα­τη γρα­φή.

Η καταγραφή των παλαιτύπων (πάνω από 850 στον αριθμό) πραγματοποιήθηκε από τις αδελφές της μονής. Τα σπουδαιότερα και αρχαιότερα είναι τα έργα του Αριστοτέλη, τυπωμένα το 1498. Εδώ φυλάσσονται και το λεξικό Σουίδα, το λεξικό του Βαρίνου Φαβωρίνου από τον 14ο αιώνα.

Αποτέλεσμα εικόνας για μετεωρα αγιος στεφανοςΗ προσφορά του μοναστηριού στην παιδεία και στους αγώνες του Έθνους  

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αναγνωρίζοντας την προσφορά της ιστορικής αυτής μονής στην Ορθοδοξία, της χορήγησε σταυροπήγιο και την ανακήρυξε «Σταυροπηγιακή» και, επειδή έτυχε της υψηλής βοηθείας και προστασίας δυναστικών οίκων, της δόθηκε και ο τίτλος «Βασιλική».

Η Ιερά Μονή του Αγίου Στεφάνου διακρίθηκε για τη σημαντική προσφορά της στους αγώνες του Έθνους (υπήρξε το στρατηγείο του Μακεδονικού Αγώνα), στην ελληνική παιδεία και τα γράμματα.

Ο Καλαμπακιώτης ηγούμενος Κωνστάντιος με έξοδά του έκτισε (1850) την «Κωνστάντιο Σχολή» στην Καλαμπάκα και πρόσφερε μεγάλα χρηματικά ποσά για την ανέγερση σχολείου στα Τρίκαλα. Στο μοναστήρι αυτό κατέφυγε για να μορφωθεί ο γνωστός ιεράρχης και ελληνοδιδάσκαλος Δωροθέος Σχολάριος (1812-1888) από τον Αμάραντο Καλαμπάκας.

Αποτέλεσμα εικόνας για μετεωρα αγιος στεφανος

Από το 1971 άρχισε να λειτουργεί στη μονή Δημοτικό Σχολείο – Οικοτροφείο Θηλέων με 18 μαθήτριες, και δασκάλες μοναχές. Οι μαθήτριες ήταν κατά το πλείστον ορφανές, παιδιά φτωχών και πολύτεκνων οικογενειών. 

Με προσωπικό μόχθο οι αδελφές της Μονής Αγίου Στεφάνου φρόντισαν και φροντίζουν για τη διάσωση, συντήρηση και αποκατάσταση των κειμηλίων του μοναστηριού. Ιδιαίτερο ζήλο και επιμέλεια επιδεικνύουν στην καλλιέργεια της Βυζαντινής μουσικής και παράδοσης που ακούγεται στις ακολουθίες και στις γιορτές των αγίων. Λειτουργούν επίσης εργαστήρια αγιογραφίας, καλλιγραφίας, διακοσμητικής, χειρογράφων, χρυσοκεντητικής, ραπτικής, παρασκευής θυμιάματος, κεριού και διάφορων εργόχειρων.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ