Ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός και ο διάλογος για την ένωση των Εκκλησιών

0
164

Ο άγιος Μάρκος ο Ευγενικός, αρχιεπίσκοπος Εφέσου, αποτελεί μια πολύπλευρη και δυναμική εκκλησιαστική προσωπικότητα, που διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στην προσπάθεια ενώσεως των δύο Εκκλησιών μετά το Σχίσμα του 1054. Υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία του κινήματος των ανθενωτικών, προτείνοντας μάλιστα ακραίες λύσεις για την αποφυγή της ένωσης Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας, και έμεινε αμετακίνητος στις απόψεις του ως το τέλος.

Γεννήθηκε στη συνοικία του Γαλατά στην Κωνσταντινούπολη το 1392, σε μια περίοδο παρακμής και συρρικνώσεως της αυτοκρατορίας, από ευσεβείς γονείς ευγενικής καταγωγής, εξ ου και το προσωνύμιο Ευγενικός.

Ο άγιος έλαβε το βαπτιστικό όνομα Μανουήλ και είχε ένα άλλο αδελφό, τον Ιωάννη. Και τα δύο αδέλφια έλαβαν σπουδαία μόρφωση μαθητεύοντας σε σπουδαίους διδασκάλους και φιλοσόφους της Πόλης.

Ο νεαρός Μανουήλ αγάπησε τον μοναστικό βίο και εισήλθε ως δόκιμος μοναχός στη Μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων, ενώ σε ηλικία 25 ετών εκάρη μοναχός παίρνοντας το όνομα Μάρκος. Χειροτονήθηκε διάκονος και ιερέας, ενώ για τη μεγάλη του μόρφωση τοποθετήθηκε διευθυντής στο Πατριαρχικό Φροντιστήριο και επελέγη να συμμετάσχει στη βυζαντινή αποστολή που θα μετέβαινε στη Δύση, στη Σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας.

Λίγο πριν αναχωρήσουν, η Σύνοδος του Πατριαρχείου τον εξέλεξε Μητροπολίτη Εφέσου. Αξιοσημείωτο είναι ότι και τα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων τον επέλεξαν να τα αντιπροσωπεύσει στον διάλογο με τους Λατίνους!

Η βυζαντινή αποστολή στην Φεράρα επρόκειτο να συζητήσει πολύ σοβαρά και δύσκολα ζητήματα, τις θεολογικές διαφορές που είχαν οδηγήσει στο Σχίσμα Δύσεως και Ανατολής. Γι΄αυτό και ο αυτοκράτωρ Ιωάννης Η’ Παλαιολόγος θέλησε η ορθόδοξος Ανατολή να εκπροσωπηθεί με τους καλύτερους άνδρες της σε επίπεδο ευρείας μορφώσεως – μεταξύ αυτών ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωσήφ, ο φιλόσοφος Πλήθων Γεμιστός, οι Μητροπολίτες Νικαίας Βησσαρίων και Εφέσου Μάρκος.

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων οι Λατίνοι παρουσίασαν χειρόγραφα των ανατολικών ορθοδόξων Πατέρων για να στηρίξουν θεολογικώς τις κακοδοξίες τους, όμως ο Μάρκος, βαθύς γνώστης της θεολογίας, επέμενε να αναγνωσθούν παρουσία όλων οι όροι και οι αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων. Σε όλες τις συνεδριάσεις ανεδείχθη ο θερμότερος υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, αρνούμενος εν τέλει να υπογράψει τον όρο της ενώσεως των δύο Εκκλησιών, με κύριο επιχείρημα την προσθήκη στο Σύμβολο της Πίστεως του Filioque, την οποία θεωρούσε αιρετική.

Παρότι η ένωση τελικά υπογράφθηκε από τους υπόλοιπους εκπροσώπους (και ο ίδιος ο αυτοκράτορας, πεπεισμένος ότι μόνο η βοήθεια από τη Δύση θα μπορούσε να σώσει το Βυζάντιο, πίεσε προς αυτήν την κατεύθυνση), με την επιστροφή της αποστολής στη Βασιλεύουσα έγινε φανερό ότι Κλήρος και λαός ήταν σφόδρα αντίθετοι στην ένωση.

Σε κάθε περίπτωση η άρνηση του Μάρκου να υπογράψει τον ανέδειξε ως τον κατεξοχήν εκπρόσωπο της ανθενωτικής τάσης μέσα στο πλαίσιο της Ορθοδοξίας, αλλά και στόχο της πολεμικής του αυτοκράτορα και της παράταξης των Ενωτικών. Χαρακτηριστικό είναι ότι αρνήθηκε την προσφορά του αυτοκράτορα να ανέλθει στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης και δεν δέχθηκε να συλλειτουργήσει με τον ενωτικό πατριάρχη Μητροφάνη Β’.

Ο Μάρκος ο Ευγενικός συνέχισε να υπερασπίζεται τις θέσεις του και, όταν με κλονισμένη την υγεία αισθάνθηκε το επίγειο τέλος του να πλησιάζει, επέλεξε τον μαθητή του Γεννάδιο Σχολάριο (πρώτο Πατριάρχη μετά την Άλωση) ως τον καταλληλότερο συνεχιστή του ανθενωτικού αγώνα.

Εκοιμήθη σε ηλικία 52 ετών, την 23η Ιουνίου 1445, και ετάφη στη Μονή Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων. Μετά τον θάνατο του τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και την αναρρίχηση στον Πατριαρχικό θρόνο του ανθενωτικού Πατριάρχη Γεννάδιου Σχολάριου, ανακηρύχθηκε σε Άγιο.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ