Γιατί έγινε μουσείο το σπίτι της αγίας Φιλοθέης στην Πλάκα;

0
1060

Τις πύλες του στο κοινό ως μουσείο έχει ανοίξει εδώ και λίγες μέρες το αρχοντικό της αγίας Φιλοθέης της Αθηναίας (οικία Μπενιζέλου-Παλαιολόγων) στην Πλάκα, ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα κτήρια της πόλης, που αποτελεί σταθμό στον πολιτισμό της Αθήνας.

 

Το κτήριο αυτό, επί της σημερινής οδού Αδριανού 96 στην Πλάκα, ανήκε στην αθηναϊκή οικογένεια των Μπενιζέλων, του Άγγελου Μπενιζέλου και της Συρίγης Παλαιολογίνας, με καταγωγή από το Βυζάντιο. Η μοναχοκόρη τους Συρίγα (Ρηγούλα ή Ρεβούλα, περ. 1522-1589) δεν είναι άλλη από την αγία Φιλοθέη. Μάλιστα εδώ φυλασσόταν το ιερό σκήνωμά της μέχρι να παραδοθεί, στις αρχές του 20ού αιώνα, στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών.

Το αρχοντικό των Μπενιζέλων, στο Ριζόκαστρο, είναι ένα από τα ελάχιστα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της περιόδου της Τουρκοκρατίας και μάλιστα θεωρείται το παλαιότερο σπίτι της πόλης. Στέκει υπό τη σκιά του ιερού βράχου της Ακρόπολης για πάνω από 500 χρόνια…

Αρχοντικό Μπενιζέλου 6545.jpg

Πρόκειται για μια διώροφη κατασκευή με χαγιάτι, κατά τα πρότυπα οθωμανικού σπιτιού, με ένα πηγάδι στην μπροστινή αυλή του, ενώ στην πίσω αυλή διέθετε ελαιοτριβείο και πατητήρι.

 

(Η οικία Μπενιζέλου τη δεκαετία του 1950).

(Η μάντρα χώριζε την αυλή και την οικία που είχε μοιραστεί από τους κληρονόμους της). 

(Απομεινάρια του ελαιοτριβείου πριν από τα έργα αποκατάστασης του αρχοντικού).

Το όλο κτηριακό συγκρότημα μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μουσείο, αφού σε αυτό αποτυπώνονται σημαντικές περίοδοι της ιστορικής διαδρομής της ίδιας της πόλεως των Αθηνών. Στα έγκατά του -σε βάθος περίπου 4,5 μέτρων- βρίσκονται υπολείμματα του ρωμαϊκού τείχους. Στο ισόγειο μπορεί κανείς να βρει ίχνη από παλαιότερα κτίσματα του 16ου αιώνα -εποχή κατά την οποία έζησε εκεί η «κυρά των Αθηνών» αγία Φιλοθέη-, ενώ στον επάνω όροφο, που προστέθηκε πολύ αργότερα, συναντάμε την αρχιτεκτονική ενός τυπικού αθηναϊκού αρχοντικού της περιόδου της πρώϊμης και μέσης οθωμανοκρατίας.

Το κτήριο μετά την αποκατάστασή του διατηρεί τα στοιχεία που χαρακτήριζαν τα αρχοντικά της εποχής, όπως λ.χ. την κομψή μαρμάρινη τοξωτή στοά στο ισόγειο, το ανοικτό ευρύχωρο ξύλινο χαγιάτι σε σχήμα Τ στον όροφο, τον κλειστό εξώστη στη νότια πλευρά του που βλέπει προς την Ακρόπολη, την πέτρινη κλίμακα που οδηγεί από την αυλή στο ανώι, τα δώματα με τα τζάκια, τους περιμετρικούς σοφάδες και τους περίτεχνους φεγγίτες.

 

 

Την ακολουθία του αγιασμού των εγκαινίων τέλεσε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος ανήμερα της εορτής της αγίας Φιλοθέης, την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου, ενώ τελετάρχης της εκδήλωσης ήταν ο Πρωτοσύγκελλος της Αρχιεπισκοπής Αρχιμανδρίτης Συμεών Βολιώτης.

Στον χαιρετισμό του ο Αρχιεπίσκοπος τόνισε ότι «όσοι περάσουν από εδώ θα μάθουν ότι τον 16ο αιώνα, μέσα στην σκλαβιά, μια γυναίκα μόνη της κατόρθωσε να κάνει ένα τέτοιο έργο και να είναι το πρότυπο, ώστε να μπορούμε να πούμε ότι ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός είναι διαφορετικός από τον Ελληνορθόδοξο». Και, μεταξύ άλλων, συμπλήρωσε: «Όταν συνεργαζόμαστε, με δυσκολίες πολλές φορές, Εκκλησία και Πολιτεία δημιουργούμε θαύματα. Και αυτά τα ερείπια εδώ, αυτός ο χώρος που αναγεννιέται, θα είναι ένα σχολείο μιας καινούργιας μορφής, στην τέχνη και στην καθημερινή ζωή».

Ο Αρχιεπίσκοπος μιλώντας στους δημοσιογράφους τόνισε μάλιστα πως θα συντελέσει στην ανάπτυξη όλης της Πλάκας, ενώ αναφέρθηκε στο πρόγραμμα της Αρχιεπισκοπής για τη συντήρηση και λειτουργία όλων των ιστορικών ναών του κέντρου της Αθήνας.

Τη γενική ευθύνη της λειτουργίας του μουσείου θα έχει η φιλανθρωπική εταιρεία της Αρχιεπισκοπής Αποστολή.

(φωτό: ecclesia.gr)

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ