Γιατί πετάμε χαρταετό την Καθαρά Δευτέρα; Και ποια η ιστορία του;

0
195

Καθαρά Δευτέρα. Κούλουμα, σαρακοστινά εδέσματα και φυσικά χαρταετός! Μια μέρα που ο ουρανός γεμίζει πολύχρωμους χαρταετούς που συναγωνίζονται ποιος θα πάει πιο ψηλά. Γιατί όμως πετάμε χαρταετό ειδικά τη μέρα αυτή; Και ποια η ιστορία του;

 

Στο πανηγύρι που στήνεται την Καθαρά Δευτέρα ξεχωριστή θέση κρατά ο χαρταετός, χαρά μικρών αλλά και μεγάλων. Με το βλέμμα μας στραμμένο στον ουρανό, λες και ευχόμαστε να πετούσαμε εκεί ψηλά κι εμείς μαζί του… Ο χαρταετός ωστόσο δεν είναι ένα απλό παιχνίδι που μας προσφέρει χαρά και διασκέδαση.

Σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία, η Καθαρά Δευτέρα είναι η μέρα που ο άνθρωπος καθαρίζεται ψυχικά και σωματικά και προετοιμάζεται για την αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής. Μια πιθανή εξήγηση επομένως για το πέταγμα του χαρταετού είναι ότι συμβολίζει την ανάγκη του ανθρώπου για εξύψωση πνευματική και ψυχική. Το πέταγμά του στα ύψη και ο χορός του με τον άνεμο θα μπορούσε να υποδηλώνει την ανάταση, την κάθαρση της ψυχής μετά το διονυσιακό ξεφάντωμα της Αποκριάς.

Όποιος κι αν είναι ο πραγματικός συμβολισμός του, το βέβαιο είναι ότι προσφέρει χαρά και όλοι ανυπομονούν να πετάξουν τον πολύχρωμο χαρταετό τους, που ειδικά τα παλιότερα χρόνια φτιαχνόταν με πολύ κόπο, φαντασία και μεράκι από τα ίδια τα παιδιά, με τη βοήθεια κάποιες φορές και των γονιών τους.

Η ιστορία του χαρταετού

Η ιστορία του χαρταετού έχει βαθιές ρίζες και αποτελούσε κομμάτι της πίστης των λαών της Ανατολής. Οι λαοί αυτοί στόλιζαν τους χαρταετούς με ευχές και επιθυμίες και πετώντας τους ψηλά τις έστελναν όσο πιο κοντά μπορούσαν στους θεούς τους. Τους χρησιμοποιούσαν επίσης σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και σε τελετουργίες για τον εξορκισμό του κακού. Πίστευαν μάλιστα ότι όσο ψηλότερα ανεβεί ο αετός τόσο πιο τυχεροί θα είναι.

Στην αρχαία Κίνα ο χαρταετός ξεπερνά τα 2.400 χρόνια ζωής και αρχικά το υλικό κατασκευής του ήταν το ξύλο.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές γιορτές με χαρταετούς που «χορεύουν» στους αιθέρες πραγματοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη Βόρεια Ινδία, για την υποδοχή της άνοιξης, με εντυπωσιακές τελετές που έχουν τις ρίζες τους στην ινδουιστική μυθολογία.

Αλλά και στην ελληνική αρχαιότητα, ο χαρταετός δεν ήταν άγνωστος. Αναφέρεται ότι ο αρχιμηχανικός Αρχύτας του Τάραντα (4ος αι. π.Χ.) χρησιμοποίησε στην αεροδυναμική του τον αετό, ενώ υπάρχει και ελληνικό αγγείο της κλασικής εποχής με παράσταση κόρης, η οποία κρατά στα χέρια της μια μικρή λευκή σαΐτα (είδος αετού) με το νήμα της, έτοιμη να την πετάξει. Θα μπορούσαμε φυσικά να εικάσουμε ότι οι χαρταετοί των προγόνων μας ήταν από πανί, σωστά;

Πολύ αργότερα ο Μάρκο Πόλο, γυρίζοντας από τα ταξίδια του, έφερε το χαρταετό στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, όπου τον περιγράφει και για τις επικίνδυνες επανδρωμένες πτήσεις του.

Τα νεότερα χρόνια, πολλές λεπτομέρειες για την παρουσία του χαρταετού στη Γηραιά Ήπειρο έχουμε το 1450 στη Γερμανία και το 1606 στην Ισπανία. Στη δεύτερη περίπτωση, ένας κληρικός αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι χρησιμοποιούσαν τον χαρταετό σαν παιχνίδι χαράς την ημέρα του Πάσχα.

Ακολουθούν οι χρόνοι της επιστημονικής χρησιμοποίησης των χαρταετών (ή και υφασματαετών), ώσπου το 1752 στην Αμερική ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εκτέλεσε το διάσημο πείραμά του, διαπιστώνοντας με τεχνητό αετό τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας και του κεραυνού, οπότε και κατασκεύασε το αλεξικέραυνο. Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό για μετεωρολογικές παρατηρήσεις.

Στη νεότερη Ελλάδα ο «ανανεωμένος» χαρταετός έφθασε από τα λιμάνια της Ανατολής (Σμύρνη-Χίος-Κωνσταντινούπολη), τα λιμάνια της Επτανήσου, της Σύρας, των Πατρών και ακολούθησαν τα αστικά κέντρα, όπου μπορούσε κανείς να αγοράσει σπάγκο και χρωματιστό χαρτί. Η συνέχεια είναι λίγο πολύ στους περισσότερους γνωστή…

Ο χαρταετός στη μακραίωνη ιστορία του χρησιμοποιήθηκε με διάφορους τρόπους, για τη μέτρηση της θερμοκρασίας και της ταχύτητας των ανέμων, για μελέτες της ατμόσφαιρας και του ηλεκτρισμού, αλλά ακόμα και για αεροφωτογραφήσεις. Αυτό που μένει ωστόσο τελικά είναι το ότι μας παρασύρει όλους μας σε ένα παιχνίδι φαντασίας, συναγωνισμού, χαράς αλλά και συγκίνησης.

Αμόλα καλούμπα λοιπόν και μακριά από τα καλώδια της ΔΕΗ!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ